A Galicia rural presenta unha realidade curiosa: aldeas con máis vacas nas granxas e prados que veciños nas súas casas. Esta situación, que non é nova, intensifícase debido á combinación de dous factores clave: o aumento do tamaño das explotacións gandeiras, principalmente de leite, que se concentran en zonas con músculo produtor, e a perda de poboación nos núcleos rurais pola xubilación e a baixa natalidade. Actualmente, 68 concellos galegos teñen máis vacas que persoas censadas, o que significa que nun de cada cinco municipios é máis probable atoparse cunha res que cun habitante.
Os concellos onde o gando vacún supera con creces á poboación humana son Pastoriza e Mazaricos, destacando no ranking. Ambos son dous dos tres municipios con máis gando bovino de Galicia, xunto con Lalín. En Pastoriza, rexistráronse 15.204 vacas fronte a uns 2.800 veciños, case seis veces máis animais. Mazaricos, considerado a capital galega do lácteo, ten 13.864 reses por 3.730 habitantes, catro veces máis. Completa o podio Frades, con 9.953 reses e unha proporción de catro animais por veciño. Outros municipios no top 10 son Rodeiro, Castro de Rei, Friol, Guntín, Pol, Paradela e Mesía.
No cinturón de Santiago, municipios como Trazo tamén mostran esta tendencia, con 7.119 reses fronte a uns 3.000 habitantes. Outros concellos da área con maior presenza bovina que humana inclúen Arzúa (8.607 vacas por 5.931 cidadáns), Tordoia (5.755 reses por 3.153 veciños) e Santa Comba, que con 10.729 cabezas ocupa un posto destacado no ranking galego. Tamén figuran Santiso, Touro e Dumbría.
A provincia de A Coruña concentra 20 destes concellos, principalmente nas comarcas de Xallas, Ordes, Arzúa e Barcala. A provincia de Lugo lidera con 38 municipios, incluíndo Guitiriz, Cospeito, Láncara, Palas de Rei, entre outros. En Pontevedra, tres concellos do Deza (Rodeiro, Dozón e Agolada) presentan esta característica. Finalmente, Ourense conta con sete municipios, onde predominan as vacas de carne en zonas como Montederramo e A Veiga.
A nivel galego, Pastoriza, Lalín e Mazaricos superan as 10.000 vacas. Outros concellos como Sarria, Castro de Rei e Santa Comba tamén destacan polo seu alto número de reses. Curiosamente, sete concellos non teñen ningunha vaca censada, e outros 24 non chegan á decena.
Galicia pechou 2025 con 511.138 vacas rexistradas, unha cifra que descendeu respecto ao ano anterior. A pesar da diminución no número total de explotacións, a produción de leite aumentou grazas a granxas máis grandes e profesionalizadas, concentradas en zonas con vocación láctea e cárnica, consolidando a Galicia como líder na produción de leite en España.
