O Parque Nacional marítimo-terrestre das Illas Atlánticas de Galicia é o escenario dun estudo científico que busca desentrañar a orixe das especies a través do caramuxo bravo. Este pequeno molusco gasterópodo, localizado no intermareal rochoso do Atlántico norte, é un organismo modelo en ecoloxía evolutiva, permitindo observar as fases iniciais da formación de novas especies.
Debido á súa escasa capacidade de dispersión e á ausencia dunha fase larvaria planctónica, as poboacións de caramuxo bravo diverxen rapidamente, desenvolvendo adaptacións locais estables coñecidas como ecotipos. Estes axústanse a factores ambientais como a forza da oleaxe, a depredación ou o grao de abrigo.
No Parque Nacional distínguense catro ecotipos. Nas costas expostas de Cíes, Ons e Sálvora conviven o ecotipo Wave (pequeno e de concha fina) e o Crab (concha maior e grosa). En Cortegada, a zona máis protexida da oleaxe, atópase un fenotipo próximo ao Crab+. Ademais, no Lago dos Nenos, unha lagoa illada, rexístrase un ecotipo exclusivo denominado Cíes, descrito en 2020, que carece de bandeado e ten unha concha máis fina e alongada.
O estudo, enmarcado no proxecto SINGULARGEN do Centro de Investigación Mariña da Universidade de Vigo (CIM-UVigo), analiza estas poboacións a escala xenómica completa. A estratexia combina a análise conxunta de cada ecotipo e illa, comparando centos de miles de posicións do xenoma entre as catro illas e as costas continentais, cunha análise individualizada nos ecotipos Cíes e Crab das Illas Cíes.
Os resultados permitirán estimar o censo efectivo da poboación do Lago dos Nenos e anticipar riscos de consanguinidade, dada a súa variabilidade xenética única na costa galega. O proxecto conta co financiamento do Organismo Autónomo de Parques Nacionais (OAPN).
