O proxecto Xscape. Material Minds, financiado con máis de dez millóns de euros polo Consello Europeo de Investigación e co apoio da Xunta, investiga como os artefactos culturais inflúen no noso cerebro e na nosa exploración visual. A iniciativa, que se prolongará ata 2027, comezou en 2021 e atópase na fase final de análise de datos.
A investigadora posdoctoral do Incipit, María Silva-Gago, explica que o obxectivo é determinar se os obxectos materiais creados polos humanos, dende a cerámica ata os smartphones, provocan cambios cognitivos a longo prazo, modificando os patróns de atención e o procesamento da información. Estudan como o comportamento visual cambia segundo o contexto material e cultural da persoa.
O equipo científico, que xa estudou a reacción de persoas ante pezas cerámicas prehistóricas e paisaxes reconstruídas, utilizará tecnoloxías avanzadas de psicoloxía e neurociencia para rexistrar movementos oculares involuntarios e extraer datos sobre o comportamento visual. A visión considérase unha actividade cognitiva esencial que revela como procesamos a realidade.
Tras realizar estudos en Santiago de Compostela e outras localidades como Silleda, O Grove ou Ribadavia, o laboratorio móbil do proxecto instalarase en Cariño o día 20 na biblioteca municipal da Casa da Cultura (11:00-19:00) e en Ortigueira o día 21 no claustro da casa consistorial (10:00-18:00).
Os investigadores fan un chamamento á cidadanía para participar nestas sesións experimentais, que duran uns 15 minutos e son totalmente inofensivas. Os participantes observarán imaxes cunhas gafas de seguimento ocular e realizarán exercicios de ilusións ópticas. Para cada xornada hai un límite de 25 persoas, e xa hai 18 anotadas para Cariño. Para concertar cita, os interesados poden contactar cos respectivos concellos (981 405 064 en Cariño e 981 422 089 en Ortigueira).
Os colaboradores recibirán 25 euros, entradas para eventos ou participación en talleres como recoñecemento á súa contribución. Os resultados preliminares suxiren que as pezas cerámicas máis complexas provocan movementos oculares menos predecibles e que a decoración e forma inflúen no comportamento visual. Tamén se observou que a observación de obxectos orixinais xera maior atención aos detalles que a das súas fotografías.
O proxecto, que tamén conta coa participación da universidade de Sussex (Reino Unido) e a de Kiel (Alemania), realizou estudos fóra de Europa, en comunidades indíxenas de América e África, atopando similitudes e diferenzas no comportamento visual dependendo do contexto social. As conclusións achegarán novas perspectivas á psicoloxía, neurociencia, intelixencia artificial e incluso á predición de modas e gustos.
