Un total de 38 de 67 municipios da provincia de Lugo, o que representa case o 57% do total, atópanse nunha situación de reto demográfico. Segundo a futura Lei de Administración Local que prepara a Xunta de Galicia, esta definición aplícase a concellos con menos de 5.000 habitantes, crecemento vexetativo negativo, perda de censo nos últimos cinco anos e densidade de poboación inferior a 20 habitantes por quilómetro cadrado.
A nova lei contempla que a Consellería de Presidencia poida iniciar expedientes de fusión se os municipios afectados, ademais do reto demográfico, incumpren obxectivos de estabilidade orzamentaria, débeda pública e regra de gasto durante cinco anos, e se a prestación de servizos mínimos resulta imposible ou de moi difícil cumprimento. Nestes casos, non sería necesario o acordo favorable do concello implicado se os demais afectados o aproban.
O conselleiro de Presidencia, Diego Calvo, defendeu o anteproxecto, destacando que "profundiza" na cooperación local para "mellorar a capacidade financeira e a calidade na prestación de servizos, contribuíndo a fixar poboación". Subliñou a voluntariedade dos concellos e os incentivos da Xunta para proxectos conxuntos, ademais de novas regulacións na participación en tributos e apoio a municipios en reto demográfico.
A Federación Galega de Municipios e Provincias (Fegamp) aposta pola mancomunización de servizos e consorcios, preservando a autonomía. O seu presidente, Alberto Varela, alcalde de Vilagarcía, sinalou que as fusións culminadas foron poucas a pesar dos incentivos e que a súa aposta é pola "colaboración e coordinación na xestión de servizos comúns", rexeitando "imposicións". Defende procesos voluntarios e con análise previa, recoñecendo o "forte sentimento local" en Galicia.
Na provincia de Lugo, os 38 concellos en declive demográfico concéntranse na vertente este, sur e interior da Mariña. Algúns concellos pequenos como Negueira de Muñiz, A Ribeira de Piquín ou Triacastela mantiveron un saldo vexetativo próximo a cero. Destacan Monterroso pola súa suba de poboación e A Fonsagrada pola súa caída máis forte.
A futura lei tamén prevé incentivos como a condonación de débedas pendentes coa Xunta, un subfons específico para fusións e prioridade en axudas. As deputacións tamén deberán priorizar aos concellos resultantes nos seus plans e axudas, e colaborar en estudos técnicos e na reestruturación orgánica.
O procedemento de fusión pode ser iniciado pola deputación, os municipios interesados ou os veciños (en segregacións parciais). A nova lei elimina a relevancia das parroquias e comarcas que tiña a lei de 1997.
