Obras perdidas de Urbano Lugrís en A Coruña: 75 anos despois

Unha intervención artística de 1951 na Asociación Cultural Iberoamericana desapareceu sen deixar rastro, mentres outras obras do mesmo artista loitan por sobrevivir.

Detalle dun mural de fauna exótica e temática mariña, ao estilo de Urbano Lugrís.
IA

Detalle dun mural de fauna exótica e temática mariña, ao estilo de Urbano Lugrís.

Hai 75 anos, o 9 de xuño de 1951, o artista coruñés Urbano Lugrís inaugurou unha obra na sede da Asociación Cultural Iberoamericana (ACI) da Coruña, un mural do que hoxe non queda nin rastro.

A efeméride coincide coa actual loita cidadá para preservar outros murais do mesmo artista, realizados para o restaurante Fornos tamén en 1951. Mentres, a intervención na ACI, situada nun edificio construído entre 1948 e 1950 na rúa Emilia Pardo Bazán, número 27, desapareceu por completo. Nin a entidade, nin o edificio, nin imaxes da obra sobreviviron ao paso do tempo.
A inauguración do local social da ACI, que naceu con douscentos socios, estivo presidida por Alfredo Sánchez Bella, director do Instituto de Cultura Hispánica, xunto a Juan González Cebrián, presidente local. Lugrís, que xa deseñaba programas e carteis para a asociación, foi o encargado de decorar a súa sede, sendo este o seu seguinte encargo tras rematar o traballo no Fornos.
Segundo detalla Miguel González Garcés nun catálogo de 1984, Lugrís considerou 1951 un ano decisivo, afirmando a súa arte independente. Na ACI, ademais de motivos mariños, plasmou 'motivos exóticos de fauna americana' e o seu 'Tríptico das Lamentacións', que Garcés cualifica como 'quizá unha das súas obras mestras'.
A admiración de Alfredo Sánchez Bella pola obra na ACI levouno a encargar a Lugrís a decoración da sede do Instituto de Cultura Hispánica en Madrid, tamén en 1951. Alí creou o Retablo do Descubrimento ou Políptico do Descubrimento, con trece táboas que aínda se conservan.
A sede da ACI na rúa Emilia Pardo Bazán estivo operativa ata 1964. Descoñécese cando se perderon as obras de Lugrís. Con todo, houbo máis sensibilidade coas pinturas murais que José María Labra realizou para a entrada do edificio en 1953. Estas pezas salváronse cando o inmoble, coñecido como 'Edificio de Sindicatos', foi derribado nos anos 90, e hoxe atópanse no Pazo de Mariñán.