A Universidade de Vigo, a través da súa Área de Dereito Financeiro e Tributario, está a desenvolver desde 2024 un proxecto estatal centrado nos desafíos da reforma do financiamento autonómico dentro do marco xurídico da Unión Europea. Como parte desta iniciativa, a Facultade de Dereito do campus de Ourense acolleu recentemente un simposio onde especialistas europeos analizaron modelos de financiamento rexional, o poder financeiro das comunidades autónomas e os mecanismos de equilibrio territorial.
O proxecto, financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovación e titulado "Os desafíos da reforma do financiamento autonómico no marco xurídico da Unión Europea", iniciouse en setembro de 2024 e está previsto que conclúa en decembro de 2027. Segundo explica o profesor Roberto Ignacio Fernández, o proxecto ten dous obxectivos principais: propor unha modificación do modelo de financiamento autonómico desde a perspectiva do dereito dos ingresos públicos para lograr un equilibrio entre a corresponsabilidade fiscal e os principios constitucionais de xustiza tributaria e solidariedade interterritorial; e propor solucións xurídicas que compatibilicen un financiamento xusto e equilibrado das comunidades autónomas coas esixencias do dereito da Unión Europea en materia tributaria e orzamentaria.
Estes obxectivos foron debatidos no simposio académico "O sistema de financiamento autonómico: a reforma pendente", celebrado na Facultade de Dereito do campus de Ourense. O evento estivo dirixido por Roberto Ignacio Fernández e Carmen Ruiz, e coordinado por Luis Miguel Muleiro e Mónica Siota, todos eles membros da Área de Dereito Financeiro e Tributario da UVigo e do proxecto. A Xunta de Galicia tamén participou como patrocinadora, xa que o grupo organizador é recoñecido pola administración autonómica. Participaron especialistas de universidades de Salerno, Catania, Niza, Santiago de Compostela, País Vasco e Las Palmas, ademais de representantes da Axencia Tributaria de Galicia.
O congreso estruturouse en catro bloques temáticos. O primeiro abordou a facenda rexional no dereito comparado e o seu encaixe na UE, expoñendo modelos de financiamento rexional e federalismo fiscal, así como a repercusión do dereito da UE na descentralización tributaria. O segundo bloque centrouse no poder financeiro autonómico e os modelos de financiamento singular, como o réxime de concerto económico do País Vasco e o réxime fiscal de Canarias, ademais de debater sobre a corresponsabilidade fiscal e a estabilidade orzamentaria.
Outro bloque tratou a configuración xurídica dos tributos cedidos e propios nas comunidades autónomas de réxime común, analizando o sistema tributario vixente e propoñendo liñas de reforma para un financiamento máis xusto. Finalmente, os investigadores afondaron nos mecanismos de equilibrio e nivelación territorial, incluíndo instrumentos como os fondos de nivelación e compensación interterritorial e as relacións financeiras entre comunidades autónomas e entidades locais.
