Galicia consolídase como un polo universitario e tecnolóxico clave, e neste eido naceu en 2020 o proxecto BIXO (Bacteriological Intercommunication eXperiment in Orbit). Desenvolvido por un equipo multidisciplinar de estudantes da Universidade de Vigo, o proxecto céntrase na creación dun CubeSat, un satélite miniaturizado estándar, co obxectivo de estudar durante nove meses os efectos da microgravidade e a radiación espacial nos procesos de comunicación bacteriana. Actualmente, o proxecto atópase na fase final de desenvolvemento, ultimando os detalles para o seu lanzamento, previsto entre finais deste ano e comezos de 2027, aínda sen data definitiva confirmada.
O equipo, composto por 50 estudantes, integra coñecementos de enxeñaría aeroespacial, bioloxía, mecánica, electrónica e automática. Daniel Collarte, membro do equipo, sinala que BIXO busca "unir a bioloxía co espazo". A iniciativa conta co apoio da Zona Franca de Vigo, cuxo delegado, David Regades, destaca que o proxecto "significa seguir afondando nunha das razóns de ser da Zona Franca: a innovación", con especial énfase no desenvolvemento do sector aeroespacial. Este impulso sitúa a área de Vigo como un referente no sector, sumándose a iniciativas como Alén Space, empresa que xa fabricou o 50% dos nanosatélites privados lanzados ao espazo en 2025.
A misión BIXO estrutúrase en tres experimentos de tres meses de duración cada un, comparables ao tempo dunha viaxe a Marte. O CubeSat enviará ao espazo a bacteria Pseudomonas aeruginosa, liofilizada e almacenada en tarxetas microfluídicas. Ao introducir un caldo de cultivo, as bacterias reactivaranse e comezarán a multiplicarse. A través do mecanismo de Quorum Sensing, as bacterias emitirán bioluminescencia cando alcancen unha densidade suficiente, permitindo analizar o seu crecemento e comunicación. Experimentos paralelos en Terra compararán os resultados coas condicións espaciais.
O principal desafío técnico reside en garantir a supervivencia da bacteria e o funcionamento dos subsistemas necesarios, como potencia, control de actitude (ACDS) e comunicacións. Componentes como o ordenador de a bordo e a radio foron proporcionados por Alén Space, mentres que a antena de banda S e o ACDS foron desenvolvidos polo propio equipo de BIXO. O Payload Container, deseñado polo departamento térmico, protexerá o experimento das condicións extremas do lanzamento e do espazo, tanto en casos de máxima radiación solar como durante os eclipses.
A recollida de datos realizarase mediante conexións periódicas coa estación terrestre situada en Vigo. O satélite pasará sobre a cidade tres veces ao día, con xanelas de dez minutos para establecer contacto. As mellores oportunidades para transmitir datos de gran tamaño e imaxes serán en dúas pasadas diarias, grazas á antena de banda S. A información viaxará ata a antena parabólica da estación terrestre para a súa posterior análise polo equipo investigador.
Actualmente, o alumnado de UVigo SpaceLab traballa na integración dos subsistemas mediante tecnoloxía FlatSat nunha única placa, facilitando o acceso e mantendo o conxunto compacto. O traballo realízase nunha cámara presurizada para garantir condicións de extrema limpeza, esenciais para os mecanismos que viaxarán ao espazo. David Regades destaca que proxectos como BIXO contribúen a fixar talento en Galicia, permitindo que a mocidade lidere iniciativas innovadoras sen necesidade de emigrar.
