A intervención arqueolóxica levada a cabo no xacemento da Ceada das Chás-Castelo de Lobarzán, situado entre os concellos ourensáns de Oímbra e Monterrei, confirmou a súa ocupación prehistórica. A campaña, realizada por un equipo do Grupo de Estudos de Arqueoloxía, Antigüidade e Territorio (GEAAT) da Universidade de Vigo, desenvolveuse desde o pasado 13 de xullo e rematou este venres.
Os traballos permitiron documentar novos materiais e estruturas que amplían o coñecemento sobre as distintas ocupacións humanas neste espazo ao longo de milenios. A iniciativa enmárcase na liña de investigación da Área de Prehistoria da UVigo, centrada no estudo das sociedades da Prehistoria recente no val do Alto Támega. A dirección científica contou coa colaboración de Diego Herrero, Beatriz Comendador, Eduardo Méndez e Mikel Díaz (UVigo), Miguel Ángel Álvarez (UVigo) e Víctor Rodríguez Muñiz (UVigo). A dirección arqueolóxica foi de Lucía Rodríguez (UVigo/Universidad de Alcalá). A actividade foi financiada pola convocatoria de axudas aos grupos de investigación do campus de Ourense Inou 2026 (convenio UVigo-Deputación de Ourense) e tivo o apoio do Concello de Monterrei.
A campaña, denominada 'Lobarzán Aberto', centrouse no estudo deste asentamento prehistórico, datado entre os milenios IV e III antes de Cristo, para coñecer as primeiras comunidades campesiñas do noroeste peninsular e a súa relación coa paisaxe. Destaca a recuperación dun abundante conxunto de material cerámico e lítico, incluíndo unha conta de variscita, mineral moi apreciado na Prehistoria recente. A súa presenza evidencia redes de intercambio que conectaban Lobarzán con áreas de captación de materia prima a gran distancia. Tamén se documentaron varias puntas de frecha de sílex, probas da mobilidade e contactos destas poboacións.
Os traballos certifican a relación entre a ocupación prehistórica e unha posterior ocupación de época altomedieval, confirmando a longa secuencia cronolóxica do enclave. A novidade máis relevante foi comprobar que a actividade de época tardorromana alterou os niveis prehistóricos. Descubriuse unha posible tumba cuberta con tégula, datada entre os séculos IV e VI, de plena época tardorromana. Nunha mesma área de escavación conviven testemuños prehistóricos e restos tardorromanos. Tamén se atopou o que pode ser unha posible bala da Guerra Civil.
O equipo arqueolóxico sinala que os resultados reafian o "enorme potencial do xacemento para futuras actuacións arqueolóxicas" e contribúen a arrojar luz sobre a historia do val do Támega, as súas dinámicas de poboamento e os seus contactos. O proxecto tamén incorporou difusión e educación patrimonial, con visitas ao enclave e propostas educativas para fomentar o coñecemento e a valorización do patrimonio arqueolóxico da comarca.
