A guerra en Ucraína e as tensións xeopolíticas provocaron un incremento de máis de 22.000 millóns de euros nos custos de importación de combustibles fósiles para os países europeos, segundo datos da Comisión Europea. Ante esta situación, o pasado 15 de abril, propúxose a implementación dun día de teletraballo obrigatorio co obxectivo de diminuír o consumo enerxético.

Con todo, o 22 de abril, a medida foi retirada da proposta definitiva da Comisión Europea, despois de recibir críticas que cuestionaban a súa obrigatoriedade e a súa base legal. A pesar diso, expertos como un catedrático de Economía Aplicada da Universidade de Vigo (UVigo) e membro do centro de investigación ECOBAS, sinalan o potencial do teletraballo para o aforro de fósiles, especialmente en España, onde o consumo está moi ligado ao transporte privado.

O teletraballo consolidouse de forma xeneralizada a raíz da pandemia da Covid-19, converténdose nun experimento forzado para evitar contaxios. Seis anos despois, moitas empresas manteñen modelos híbridos que combinan o traballo presencial coa actividade dende o fogar, demostrando a súa viabilidade.

Unha das principais obxeccións ao aforro enerxético do teletraballo é o posible aumento do consumo eléctrico nos fogares. Non obstante, o experto da UVigo argumenta que, nun día de teletraballo, se deixa de consumir no posto de traballo e se evita o transporte, que en España está moi vinculado aos combustibles fósiles. A situación varía segundo o contexto urbano; mentres que en cidades con amplas redes de transporte público o impacto pode ser menor, en Vigo a dependencia do vehículo privado segue sendo elevada.

Ademais, o consumo dixital, incluído o uso da intelixencia artificial, despraza o gasto enerxético da oficina ao fogar sen aumentar o consumo global. O experto subliña que un incremento no consumo doméstico non é tan relevante, xa que a iluminación residencial actual ten un peso enerxético reducido. Polo tanto, o teletraballo podería ser unha opción complementaria dentro das políticas de aforro.

Entre as medidas que a Comisión Europea si presentou para que os gobernos poidan aplicar de forma inmediata e temporal, atópanse a redución de impostos sobre a electricidade, a baixada do prezo do transporte público ou a súa gratuidade, e a prohibición dos cortes de subministración nos fogares máis vulnerables. Tamén se prevé coordinar as reservas enerxéticas e anunciar un plan de electrificación antes do verán. O catedrático da UVigo insiste en que o máis importante é reducir o consumo de petróleo, principalmente no transporte privado.

A pesar destas iniciativas, o experto cuestiona a decisión do Goberno español de reducir a fiscalidade dos carburantes ata o 10% de IVE, o que supón un aforro de ata 30 céntimos por litro. Esta medida foi advertida pola Comisión Europea, que podería iniciar un procedemento sancionador se non se restablece o tipo do 21%.