A investigación, liderada polo catedrático da USC Paulino Martínez, presentou as súas conclusións este martes na Facultade de Veterinaria do Campus de Lugo. O estudo de caracterización e recuperación desta raza autóctona galega evidenciou que a súa diversidade xenética se atopa no rango superior entre as razas analizadas.
Os cans domésticos presentan unha gran diversidade, froito da domesticación e da formación de razas nos últimos 200 anos. A selección artificial e o illamento reprodutivo xeraron diferenzas xenéticas, pero tamén reduciron a diversidade interna e aumentaron o parentesco en moitas razas. Esta situación é especialmente crítica nas razas locais, pouco numerosas ou en programas de recuperación, onde o reducido número de reprodutores pode levar á perda de variabilidade xenética e ao aumento da consanguinidade.
A análise de marcadores xenéticos é fundamental para estudar estes aspectos, complementando a información dos pedigrís. Permite avaliar a diversidade xenética, a consanguinidade e os cambios históricos no tamaño efectivo da poboación, información esencial para deseñar estratexias de conservación e xestión xenética.
O Can de Palleiro, tamén coñecido como Pastor Galego, é unha raza autóctona de Galicia tradicionalmente usada para o pastoreo e a protección de explotacións gandeiras. Sufriu un importante descenso poboacional no século XX debido aos cambios no medio rural e á introdución de razas estranxeiras. Tras iniciarse un programa de recuperación a finais dos noventa e establecerse oficialmente o estándar racial e o libro xenealóxico en 2001, aínda é necesario coñecer mellor a súa situación xenética.
O obxectivo do estudo foi caracterizar xeneticamente o Can de Palleiro mediante información xenómica, avaliando a súa diversidade, estrutura poboacional, consanguinidade e tamaño efectivo. Tamén se comparou co Pastor Alemán, identificado como raza de referencia pola súa proximidade xenética, para seleccionar marcadores que diferencien ambas as razas.
O estudo constatou que a ausencia de desviacións significativas no equilibrio xenético e a moderada consanguinidade son unha garantía para o futuro da raza cunha xestión xenética adecuada. As análises confirman a diferenciación xenética do Can de Palleiro respecto ao Pastor Alemán e a un grupo mesturado de razas, permitindo identificar marcadores informativos para o desenvolvemento dunha ferramenta molecular de asignación racial fiable.
A combinación de variacións no ADN con información sobre características físicas e de comportamento permite identificar factores xenéticos asociados a trazos específicos, como a cor da capa, e aplicalos aos programas de cría. Os resultados contribuirán a mellorar o coñecemento xenético e a desenvolver ferramentas para a identificación e conservación a longo prazo do Can de Palleiro.
No acto tamén participaron Daniel Conde, presidente da asociación Can de Palleiro, e Alfonso Villares Bermúdez, delegado territorial da Xunta de Galicia en Lugo.
