En contornas rurais, a farmacia convértese a miúdo no primeiro punto de contacto sanitario, unha realidade que Menchu Baladrón Segura, farmacéutica comunitaria en San Cibrao das Viñas e secretaria da Xunta de Goberno do Colexio Oficial de Farmacéuticos (COF) de Ourense, coñece de primeira man. Nunha provincia onde o 30% da poboación supera os 65 anos, a labor do farmacéutico transcende a simple dispensación de medicamentos.
A través de iniciativas como as “Escolas Rurais de Saúde”, Baladrón aborda desafíos como as barreiras dixitais e a polimedicación en maiores. Reivindica o papel da farmacia como axente social indispensable na educación sanitaria e na loita contra a soidade, converténdose en puntos de máxima confianza para os pacientes.
A confianza do paciente na farmacia comunitaria mellorou notablemente, recoñecendo aos farmacéuticos como profesionais sanitarios de proximidade, accesibles e fiables. Esta percepción, especialmente forte no medio rural, consolídase pola capilaridade do sistema farmacéutico e polo papel esencial que xogou a farmacia durante a pandemia de COVID-19, mantendo as portas abertas e ofrecendo apoio nun momento de incerteza.
O programa “Escolas Rurais de Saúde”, promovido polo Consello Xeral de Colexios Farmacéuticos e secundado polo COF de Ourense, imparte formación sanitaria a pacientes maiores vulnerables e coidadores en catro farmacias da provincia. O obxectivo é reforzar a atención sociosanitaria de proximidade e a educación sanitaria.
As sesións recibiron unha acollida moi positiva, valorándose o tempo dedicado a explicar cuestións como a correcta medición da tensión, as interaccións entre medicamentos ou a dificultade no uso de aplicacións sanitarias e a tarxeta sanitaria electrónica. Tamén se aborda a formación dixital, unha área onde moitos maiores presentan dificultades.
As principais barreiras de saúde identificadas nestes pacientes inclúen a xestión de tratamentos complexos, a polimedicación, os esquecementos de medicación e a interpretación de indicacións médicas. Ademais, a farmacia xoga un papel crucial na detección temperá de sinais de fragilidade ou deterioro funcional.
Aos coidadores ofréceselles información sobre pacientes vulnerables, patoloxías frecuentes e tratamentos, pero tamén ferramentas para organizar a medicación, recoñecer sinais de alerta e xestionar a carga do coidado diario, baixo o lema “cuidar ao que cuida”.
A farmacia rural fomenta o envellecemento activo e saudable, incidindo na adherencia terapéutica, nutrición, prevención de caídas e uso adecuado da medicación, promovendo que os maiores participen activamente na súa saúde.
A farmacia, como espazo de confianza e punto sanitario máis próximo, contribúe a combater a soidade non desexada detectando situacións de illamento e ofrecendo acompañamento e atención próxima.
En canto á educación sanitaria xuvenil, Baladrón participa en programas dirixidos a estudantes de ESO e Bacharelato para achegarlles coñecementos sobre o uso responsable de medicamentos, principios activos, prospectos, riscos da automedicación e conservación de fármacos.
Respecto á farmacovigilancia, explícase que os prospectos inclúen posibles reaccións adversas, e os farmacéuticos teñen procedementos para notificar efectos secundarios aos sistemas de seguimento, contribuíndo á seguridade dos medicamentos sen alarmar innecesariamente aos pacientes.
A profesión farmacéutica avanza cara a un papel máis activo en prevención, saúde pública, seguimento de crónicos e educación sanitaria. A consolidación destes servizos e o acceso a ferramentas dixitais serán claves, especialmente nas farmacias rurais da provincia de Ourense, onde o 30% da poboación ten máis de 65 anos.
