A busca pola clave da lonxevidade extrema leva a investigacións que sinalan a Galicia como un posible foco de 'zonas azuis', rexións con alta esperanza de vida e concentración de centenarios. Un estudo recente da Sociedade Galega de Xerontoloxía e Xeriatría e o Grupo de Investigación de Envellecemento e Lonxevidade (Long Aging) da Universidade de Vigo, liderado polo profesor José María Faílde, confirma a existencia destas áreas entre Pontevedra, Lugo e Ourense.

A investigación previa xa suxería esta posibilidade, destacando a Galicia como a segunda comunidade autónoma con maior taxa de centenarios en España. O fenómeno concéntrase nas zonas rurais que conflúen entre Pontevedra, Lugo e Ourense, sendo as mulleres as que triplican o número de homes que alcanzan esta idade.

O novo estudo, cuxa publicación está prevista nos próximos meses, delimitou unha área bautizada como ZEL-G Sur. Este territorio de alta lonxevidade abarca 34 concellos, maioritariamente en Ourense (28), xunto con cinco de Pontevedra e un de Lugo. A zona esténdese pola área limítrofe entre Ourense e Pontevedra, chegando ata Celanova, Allariz e Castro Caldelas.

Segundo o profesor Faílde, a lonxevidade extrema é multicausal, combinando factores xenéticos, hábitos de vida, alimentación e, crucialmente, baixos niveis de estrés. Os centenarios destas rexións presentan perfís epixenéticos máis novos e manteñen un historial de traballo físico constante, unha sociabilidade activa e unha dieta baseada en produtos de proximidade.

A xeografía tamén xoga un papel. A contorna de media montaña da zona ZEL-G Sur, con altitudes entre os 400 e os 900 metros, presenta unha hipoxia moderada que se relaciona coa maior lonxevidade, a diferenza das zonas por debaixo dos 200 metros, onde hai maior prevalencia da síndrome metabólica.

Un estudo publicado en Nutrients vincula directamente a concentración de centenarios en Ourense coa adherencia á dieta atlántica do sur de Europa (SEAD), rica en hortalizas, patacas, pan, lácteos e porco, con baixo uso de sal, azucres e alcol. Os factores psicosociais, como as redes familiares e sociais e a actividade física, tamén son determinantes.

A esperanza de vida en Galicia mostra unha tendencia ascendente. Entre 2020 e 2024, a esperanza de vida dos homes pasou de 80,5 a 81,2 anos, e a das mulleres de 86,3 a 86,8 anos. En 2024, a media galega superou os 84 anos, un dato histórico moi por riba dos 72,85 anos de 1975.