Situada a uns 25 quilómetros de Lugo, no corazón da Terra Chá, a Lagoa de Cospeito é un refuxio natural que se estende por máis de cinco hectáreas. Este espazo, que antigamente abarcaba dúas lagoas de máis de 70 hectáreas, é hoxe un dos ecosistemas hídricos máis singulares da Rexión Atlántica da Península Ibérica.
O humidal forma parte da Reserva da Biosfera Terras do Miño, a máis grande de Galicia, e está integrado na Rede Natura 2000, contribuíndo á configuración do LIC Parga-Ladra-Támoga. A súa orixe xeolóxica, con solos arxilosos e escasa pendente, favoreceu o encharcamento das augas do río Guisande, afluente do Támoga e, á súa vez, do Miño.
A pesar dos intentos de desecación para gañar terreos agrícolas no pasado, a principios do século XXI iniciáronse traballos de restauración ambiental que devolveron o seu esplendor a este espazo. Actualmente, conta cunha ruta circular que permite aos visitantes gozar da natureza e do son dos paxaros, sendo facilmente accesible para todos os públicos. Nos últimos anos, ampliouse a lámina de auga e realizáronse melloras no seu contorno.
“"Tan certo é que tedes vacas e becerros como que a vila de Valverde afundiuse nas augas."
A Lagoa de Cospeito está envolta na lenda da Vila de Valverde, un pobo que, segundo o relato popular, foi castigado divinamente e engulido polas augas. A historia narra como un camiñante rexeitado por todos, agás por unha humilde familia, profetizou a desaparición da vila. Ao amencer, a Vila de Valverde afundiuse, mentres que as cortes da familia acolledora enchéronse de gando. Sobre a colina que domina a lagoa, eríxese hoxe a ermida da Virxe do Monte.
Máis alá das lendas, a lagoa é un paraíso para a observación de aves, como o corvo mariño, a avefría (un dos poucos lugares de Galicia onde cría), a garza ou os zarapitos. Tamén se poden avistar patos culler, ánades asubiadores, ánades reais e galiñas de auga. A fauna complétase con anfibios como tritóns e salamandras, réptiles como as cobras de auga, e mamíferos como lontras e corzos. Entre a flora, destaca o Eryngium viviparum, un cardo ameazado cuxa poboación na lagoa é a máis importante do mundo.
Considerado o humidal mellor adaptado para os visitantes, a Lagoa de Cospeito dispón dunha ruta de catro quilómetros, chairo e con sombras, varias casetas miradoiro e un centro de interpretación (actualmente pechado, pero con paneis informativos). Na entrada hai unha ampla zona de aparcamento e unha área para autocaravanas. Nas proximidades, atópase o Museo das Aves, que o Concello planea abrir proximamente.
