Este novo espazo busca reivindicar a obra dun creador único que sobresaíu en case todos os campos das artes, sendo mestre de artistas como José Seijo Rubio. Ademais, algunhas das imaxes máis antigas coñecidas da cidade, incluída unha vista desde A Magdalena que documenta a súa evolución e crecemento extramuros, son da súa autoría.
Na inauguración participaron a alcaldesa, María Barral; o director do museo, Ángel Arcay, e o comisario da mostra, Diego Martínez Sánchez. Tamén estiveron presentes familiares do artista e unha persoa que facilitou o contacto entre a institución e os descendentes de Santiso, quen destacou a importancia da colaboración para a recuperación do legado.
“"O meu avó tiña o costume de escribir e deixar copia, todo estaba arquivado, era curioso e meticuloso, e aquí está para a cidade."
Durante o seu discurso, a alcaldesa subliñou as incontables calidades do artista, quen impartiu clases no instituto e nunha academia, impulsou unha das primeiras bibliotecas do municipio, realizou algunhas das primeiras fotografías e exerceu como intelixente de obras do Concello de Betanzos.
“"É esencial dar a coñecer figuras clave no desenvolvemento de Betanzos e poñer en valor o seu legado para as novas xeracións."
A exposición é froito da investigación de Diego Martínez Sánchez, veciño de Betanzos e estudante de Historia, quen analizou e ordenou o Fondo Documental FJMS, composto por máis de 120 caixas depositadas no Museo das Mariñas. O comisario resaltou a sorprendente capacidade do autor para realizar tantas cousas e todas elas con excelencia, así como a profundidade dos seus estudos, que continuou case ata a súa morte en 1934.
O director do museo, Ángel Arcay, fixo fincapé na relevancia da investigación e da sala para redescubrir a Francisco Javier Martínez Santiso, de quen se coñecían algúns datos, pero non existía un estudo que permitise comprender a súa verdadeira dimensión e importancia para Betanzos. O percorrido expositivo organízase en seis vitrinas temáticas que exploran as múltiples facetas do artista, desde a súa misión docente ata o seu nomeamento como correspondente da Real Academia Galega.
Entre os elementos expostos, destaca a súa faceta como fotógrafo, coa cámara que utilizaba e imaxes históricas de Betanzos de finais do século XIX e principios do XX. Tamén se revelan aspectos curiosos e experimentais, como fórmulas para a elaboración de licores ou estudos científicos, incluíndo unha análise precisa das altitudes dos municipios realizada arredor de 1920. A sala tamén aborda o seu labor como responsable artístico do Concello de Betanzos entre 1929 e 1934, período no que interveu no deseño de elementos urbanos como a Fonte de Picachá, e as súas creacións como pintor e docente nunha academia privada entre 1893 e 1903.
A colaboración dos descendentes do artista, mediante a cesión de documentos, cartas e obxectos persoais, foi fundamental para a apertura desta sala, permitindo reconstruír non só a actividade de Santiso, senón tamén a súa dimensión máis íntima como veciño de Betanzos. Esta iniciativa reflicte o papel do Museo das Mariñas como espazo vivo de investigación e difusión cultural, e o seu director eloxiou o compromiso de estudantes en prácticas que contribúen a ampliar o coñecemento sobre a historia local.
