O sector gandeiro galego enfróntase a un problema cada vez máis acuciante: a falta de veterinarios rurais. Estes profesionais son esenciais non só para atender emerxencias como partos complicados ou enfermidades de animais, senón tamén para garantir o benestar animal, a rendibilidade das explotacións e a seguridade alimentaria. A situación, aínda que non de colapso total, xera inquietude polo futuro, xa que os veterinarios actuais envellecen e os máis novos non adoitan elixir este camiño.
A Organización Colexial Veterinaria xa trasladou esta preocupación á Federación de Veterinarios Europeos, alertando das consecuencias desta carencia en España. En Galicia, o diagnóstico é claro. José María Sanz Piñeiro, de Animalvet, cualifica a veterinaria de campo como "unha profesión dura e moi vocacional", confirmando a existencia dun "problema real de falta de veterinarios".
“"Se nos fallan, non temos substitución. Non hai relevo nin para unha situación puntual nin para continuar aquí."
Soraya Fernández, gandeira dunha explotación de carne con máis de 160 animais en A Fonsagrada, vive esta realidade de preto. Na súa zona, os dous veterinarios clínicos dispoñibles están preto da xubilación. "Cando un estivo de baixa, o outro asumiu o traballo de dous. Xa non é pouco facer o traballo dun como para facer o de dous", explica, subliñando a falta de alternativas ante calquera eventualidade.
Aínda que Galicia é unha comunidade eminentemente gandeira e Lugo conta cunha Facultade de Veterinaria, a falta de profesionais orientados ao medio rural é unha paradoxa. Fernández suxire que a causa pode ser a falta de coñecemento sobre esta saída laboral entre os mozos. "Teñen que vir, coñecernos, ver como se traballa e como se vive aquí", afirma, coincidindo con Sanz Piñeiro en que o rural "non tivo boa prensa".
Dende o sector de A Fonsagrada, en colaboración coa ADS da zona, xa se iniciaron contactos con distintas administracións para buscar solucións. Tamén se propuxeron prácticas con veterinarios locais para que os alumnos da facultade coñezan o traballo real, unha iniciativa que xa deu froitos: "Os que viñeron, quedaron", sinala Fernández.
Mentres tanto, moitos titulados optan por traballar con cans, gatos e clínicas urbanas, o que agrava a falta de profesionais especializados en grandes animais, segundo Sanz Piñeiro. As urxencias máis comúns nas explotacións de carne son os partos e as pneumonías, e as esperas poden ser longas se non hai dispoñibilidade.
Esta problemática súmase a un contexto xa difícil para moitas granxas, marcado polos prezos, a rendibilidade, as esixencias normativas e a dificultade para asegurar a continuidade familiar. "É un problema grave. Non sabemos como afrontalo e estamos a tocar todas as portas", lamenta Fernández.
Sanz Piñeiro engade que, aínda que a atención sanitaria está garantida, a profesión esixe dispoñibilidade e especialización. A conciliación tamén é un factor clave, xa que as gardas continuas dificultan atraer xente nova. O seu propio traballo implica desprazamentos de "perfectamente entre 200 e 300 quilómetros" nun día normal, ademais de traballo ao aire libre e unha dispoñibilidade que condiciona a vida persoal.
O veterinario tamén destaca a complexidade de tomar decisións que equilibran o custo do tratamento co valor do animal e a rendibilidade do gandeiro. Ademais, subliña o papel dos veterinarios rurais como "a primeira barreira" para garantir a seguridade alimentaria dos produtos derivados da gandería.
Aínda que a escaseza de veterinarios non é a principal causa do peche de explotacións –Sanz Piñeiro apunta ao 90% de casos á falta de relevo xeracional nas familias gandeiras–, a perda de asistencia veterinaria próxima engadiría unha dificultade máis a un sector xa "ao límite". Fernández conclúe cunha reflexión sobre a importancia do rural para a identidade de Galicia: "Se nos quitan o rural, quítannos todo".
