A Universidade de Vigo, a través do seu investigador Fernando Aguado, do centro atlanTTic, forma parte dun estudo científico que achega novas evidencias sobre unha das primeiras grandes fusións que configuraron a Vía Láctea. A investigación, publicada na prestixiosa revista Nature Astronomy, liderada por Davide Massari do INAF–Observatorio de Astrofísica e Ciencia do Espazo de Boloña, identifica os restos dunha galaxia anana absorbida hai aproximadamente 12.000 millóns de anos.
Este achado científico, que amplía en 1.800 millóns de anos a historia coñecida das grandes fusións galácticas, foi bautizado polo equipo como Low-energy-Kraken-Heracles (LKH). Estímase que esta antiga galaxia posuía unha masa estelar duns 500 millóns de masas solares, e os seus vestixios atópanse hoxe nas rexións internas da nosa galaxia.
Para chegar a esta conclusión, o equipo científico analizou 39 cúmulos globulares utilizando observacións de alta precisión do telescopio espacial Hubble e datos astrométricos da misión Gaia. Estes cúmulos, que albergan algunhas das estrelas máis antigas da Vía Láctea, actúan como rexistros históricos da evolución galáctica.
A análise das súas idades, composicións químicas (metalicidades), enroxecemento e distancias permitiu distinguir diferentes poboacións de cúmulos. Unha delas asóciase á formación da propia Vía Láctea, outra á coñecida fusión coa galaxia Gaia-Sausage-Enceladus (hai uns 10.000 millóns de anos), e unha terceira evidencia a existencia dunha fusión anterior, a da galaxia LKH.
A colaboración de Fernando Aguado neste proxecto iniciouse durante a pandemia da covid-19, a través do Máster Universitario en Astrofísica. A súa relación co investigador Matteo Monelli do Instituto de Astrofísica de Canarias (IAC) foi clave para a súa incorporación ao equipo internacional, onde tamén colaboran Davide Massari e Carme Gallart (IAC e Universidade de La Laguna).
O equipo, dirixido por Aguado no Grupo de investigación de Tecnoloxía Aeroespacial da UVigo, leva cinco anos estudando a historia da Vía Láctea a través dos cúmulos globulares, dentro do proxecto Carma (Cluster Ages to Reconstruct the Milky Way Assembly). O obxectivo é determinar con precisión as idades destes cúmulos para reconstruír os episodios de fusión da galaxia.
Para Aguado, participar nesta investigación representa unha gran satisfacción profesional e persoal. Destaca a importancia de contribuír desde a Universidade de Vigo a un resultado publicado en Nature Astronomy e difundido por institucións como a NASA e a Axencia Espacial Europea. Considera significativo consolidar unha liña de investigación iniciada tras o seu máster e comprender mellor a formación da galaxia.
O investigador subliña que estes resultados son froito da combinación de diversas técnicas e coñecementos, incluíndo observacións do Hubble, datos da misión Gaia, modelos teóricos e análise estatística avanzada.
Esta colaboración, que se mantén activa na Universidade de Vigo, xa deu lugar a dez artigos publicados en Astronomy & Astrophysics e o recente traballo en Nature Astronomy. O proxecto Carma continúa a súa liña de investigación, avanzando na reconstrución cronolóxica das fusións galácticas.
