A Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) recoñeceu a Aida Fernández Ríos (Vigo, 1947–Moaña, 2015) como «Científica Galega 2026», destacando a súa fundamental contribución ao estudo do océano e a súa relación co clima global. A investigadora do CSIC dedicou máis de catro décadas á análise da produtividade mariña, o intercambio de dióxido de carbono (CO₂) coa atmosfera e as transformacións químicas derivadas da actividade humana.
O traballo de Fernández Ríos foi crucial para entender como o océano, ao absorber parte do CO₂ emitido, modera a súa acumulación na atmosfera, aínda que isto xere cambios na súa propia química. Esta conexión entre a función reguladora do mar e a acidificación oceánica constitúe un pilar do seu legado científico.
A RAGC organizou tres actos para divulgar a súa figura: a presentación dun libro no Instituto de Investigacións Mariñas (IIM-CSIC), un acto institucional polo Día da Ciencia en Galicia e a colocación dunha placa conmemorativa en Santiago. Estes eventos vinculan a súa achega científica cos lugares, institucións e persoas que marcaron a súa vida.
O pasado martes 7 de outubro, o IIM-CSIC acolleu a presentación do libro Aida Fernández Ríos. Da produtividade das rías á acidificación oceánica, coeditado pola RAGC e o Consello da Cultura Galega. O volume, coordinado por Fiz Fernández e Gabriel Rosón, percorre a súa traxectoria profesional e vital, ilustrando a evolución da oceanografía desde estudos locais ata cuestións globais sobre o ciclo do carbono e o cambio climático.
Na presentación participaron representantes da RAGC, o Consello da Cultura Galega e o IIM-CSIC. Unha mesa redonda posterior reuniu investigadores do instituto e familiares da homenaxeada, moderada por Gabriel Rosón e clausurada pola delegada institucional do CSIC en Galicia, Carmen González Sotelo.
O libro subliña a contribución de Fernández Ríos ao estudo da absorción de CO₂ polo océano, que actúa como amortiguador climático pero causa modificacións químicas. Participou nos primeiros estudos que documentaron a acidificación do océano profundo, sentando bases para analizar a súa evolución futura.
O mércores 8 de outubro, o Salón Noble do Colexio de Fonseca en Santiago de Compostela foi o escenario do Día da Ciencia en Galicia, dedicado á oceanógrafa. O acto, presidido pola reitora da USC, Rosa Crujeiras, contou coa presenza de autoridades académicas, científicas e políticas, incluíndo a alcaldesa de Santiago, Goretti Sanmartín, e o presidente da RAGC, Juan Lema.
Durante a xornada, destacouse a proxección internacional de Fernández Ríos e a súa capacidade para abordar problemas globais desde Galicia. Proxeitouse un vídeo sobre a súa traxectoria e presentouse un novo número da revista A Ciencia en Galicia, centrado na súa figura e nos avances científicos galegos do último ano.
Gabriel Rosón profundou nas súas achegas, desde os estudos sobre a riqueza das rías galegas ata a investigación sobre os intercambios de CO₂ no Atlántico Norte. Destacou o seu sistema pioneiro para medir CO₂ mariño e a súa participación nun artigo clave en Science (2004) que cuantificou o CO₂ antropoxénico no océano.
As súas investigacións posteriores centráronse na acidificación oceánica, analizando as súas consecuencias para os ecosistemas mariños. A súa traxectoria conectou o coñecemento das rías coa investigación das transformacións do océano global.
Nesta xornada tamén se entregaron as Medallas de Investigación de Galicia a outros científicos destacados, recoñecendo a calidade e diversidade da investigación galega.
O terceiro acto tivo lugar o venres 9 de outubro coa colocación dunha placa conmemorativa no Parque das Ciencias de Santiago, fronte ao colexio La Salle, coa participación da RAGC e o Concello de Santiago. Este recoñecemento integra o seu nome nun espazo que xa honra a outras figuras científicas galegas.
Doutora en Bioloxía pola Universidade de Santiago de Compostela, Fernández Ríos participou en trinta campañas oceanográficas e realizou mostreos no litoral galego e portugués. Foi a primeira muller en dirixir o IIM-CSIC e a terceira en ingresar na RAGC, pouco antes do seu falecemento en 2015.
A memoria de Aida Fernández Ríos, que une a súa contribución científica coa súa traxectoria institucional, serve para achegar o coñecemento do medio mariño e o seu impacto no clima a novas xeracións, destacando a relevancia da ciencia galega a nivel mundial.
