A Universidade de Santiago de Compostela (USC) súmase á rede doutoral europea SOPHIA-DN, unha iniciativa dedicada á investigación do patrimonio cerámico e das técnicas artesanais transmitidas ao longo do tempo. A USC terá a responsabilidade de formar a dúas das quince persoas doutorandas que participarán neste proxecto, cuxas investigacións se desenvolverán no Centro de Investigación Interuniversitario das Paisaxes Atlánticas Culturais (CISPAC), en colaboración co Departamento de Historia.
Esta rede, coordinada pola Universidade de Chipre, conta cunha substancial financiación europea de 4.309.766,28€, dos cales 564.376,32€ serán xestionados pola USC. SOPHIA-DN dará comezo o 1 de marzo de 2027 e estenderase durante catro anos, enmarcada nas prestixiosas accións Marie Skłodowska-Curie do programa Horizonte Europa. A proposta acadou unha notable cualificación de 95,2 puntos sobre 100 no panel de Ciencias Sociais e Humanidades.
A representación científica da USC no proxecto recae en Silvia Amicone, investigadora Ramón y Cajal do Departamento de Historia e do CISPAC, quen supervisará as dúas investigacións doutorais. Ademais, o equipo da universidade compostelá inclúe a María Pilar Prieto Martínez, José Carlos Sánchez Pardo e Óscar Lantes Suárez.
O proxecto SOPHIA-DN ten como obxectivo analizar a orixe e evolución das tradicións artesanais, así como as conexións entre comunidades de distintos territorios. A cerámica servirá como eixo para investigar a selección de materias primas, os procesos de fabricación e a difusión de técnicas e obxectos. O nome da rede, derivado da palabra grega 'sophia' (sabedoría), fai referencia ao coñecemento acumulado polos oleiros e oleiras. A investigación combinará análise científica de materiais, arqueoloxía experimental, interpretación arqueolóxica e intelixencia artificial, abarcando desde o Neolítico ata o período posmedieval en Europa, Mediterráneo oriental, África e o golfo Arábigo.
Na USC, os dous proxectos doutorais abordarán perspectivas complementarias. Un centrarase na produción e uso de pigmentos de carbono e tratamentos de superficies cerámicas, mentres que o outro analizará a relación entre materias primas, procedencia da cerámica e a súa circulación. Para iso, empregaranse as infraestruturas analíticas da Unidade de Arqueometría e de Caracterización de Materiais da USC.
O consorcio está formado por vinte organizacións de seis países da Unión Europea, incluíndo oito entidades beneficiarias e doce asociadas. Ademais da USC e a Universidade de Chipre, participan o Cyprus Institute, as universidades de Padua, Patras e Pisa, o University College Dublin e o Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) de Francia. Tamén se unen organismos de patrimonio, un obradoiro de cerámica e unha empresa tecnolóxica.
As quince investigadoras doutorandas recibirán supervisión especializada, realizarán estadías noutras institucións e participarán nun programa formativo común. A súa selección está prevista entre setembro e novembro de 2027, seguindo procesos abertos e transparentes baseados nos méritos, que se anunciarán en EURAXESS.
