A cidade de Santiago de Compostela foi o epicentro da conmemoración do Día das Letras Galegas, cun acto central celebrado no Teatro Principal que honrou a memoria de Begoña Caamaño (1964-2014). A xornalista, narradora e activista viguesa foi recoñecida polo seu papel revolucionario na narrativa galega, especialmente pola súa capacidade para reinterpretar mitos clásicos dende unha perspectiva feminista e poñendo ás mulleres no centro das súas obras.
O pleno extraordinario, presidido polo presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda, contou coa presenza das máis altas representacións institucionais e destacadas personalidades do mundo da cultura galega. A académica, compañeira e amiga da homenaxeada, Ana Romaní, abriu o acto cunha profunda reflexión: "A súa é unha vibración que se fai presente. Non é posible asociala cunha ausencia senón coa reverberación que aínda nos toca".
Romaní tamén puxo en valor a traxectoria radiofónica de Caamaño, unha experiencia que, segundo indicou, estimulou a súa curiosidade e pensamento, entrelazándose coa súa produción literaria. Baixo o título "Incandescencia sonora. A voz de Begoña Caamaño", a académica subliñou como a radio da homenaxeada "colectiviza o pensamento e escoita a dignidade dos corpos que toca".
A vixencia do discurso feminista de Caamaño foi outro dos eixos da intervención de Romaní. Destacou a actualidade das súas reflexións sobre a violencia patriarcal, os discursos belicistas, o papel das corporacións mediáticas e o espolio económico. "Begoña soñaba con escribir a crónica dun cambio social, dun novo mundo", afirmou, lembrando as súas novelas Circe ou o pracer do azul (2009) e Morgana en Esmelle (2012), onde "desestabiliza os mitos dándolles voz ás silenciadas".
Pola súa banda, a escritora e académica Marilar Aleixandre, co título "Zurcindo con fío violeta linguas cortadas", profundou en como Caamaño "abriu en canle estas historias" para "tecer a complicidade entre as mulleres míticas". Aleixandre comparou a acción de "zurcir" coa arte de "imitar o tecido onde está gastado ou roto", destacando como Caamaño "aprópiase dos mitos" para "zurcindo nos lugares en branco, na tea rota da que desapareceron as mulleres, as súas voces, as súas historias".
Aleixandre tamén salientou a ética de Caamaño, a súa defensa da liberdade, a denuncia das inxustizas, o seu apoio a Palestina e o seu compromiso co uso do galego como elemento identitario. O editor Víctor F. Freixanes referiuse a ela como "Begoña-Sherezade, tecedora de historias", eloxiando a madurez estilística das súas obras e a forza da súa lingua galega, "evocadora das páxinas clásicas".
Finalmente, o presidente da RAG, Henrique Monteagudo, pechou o acto destacando a "literatura da grande" de Caamaño e o seu compromiso co idioma. Monteagudo tamén aproveitou para reflexionar sobre o estado da lingua galega, sinalando que, aínda que a cidadanía mostra unha actitude "máis positiva e máis proactiva que nunca", o impulso decisivo require un "imprescindible apoio político". Lembrou o caso de Caamaño, "neofalante de galego por convicción privada", para subliñar que "compromiso, activismo, alegría, cariño: iso necesita o noso idioma".
