A inminente reestruturación dos servizos de alta velocidade, que entrará en vigor o vindeiro 20 de maio, tiña como obxectivo optimizar a infraestrutura ferroviaria galega. Con todo, a análise dos horarios oficiais revela que esta nova planificación de Renfe representa un paso atrás para a conexión interna entre Ourense e Vigo, afastando ambas as cidades en termos de tempo de viaxe.
O novo deseño comercial introduce un rodeo ineficiente para as frecuencias matutinas, obrigando aos trens a subir ata a estación de Santiago de Compostela antes de dirixirse cara á Meseta. Esta modificación busca mellorar a conexión de Vigo coa capital galega, pero o custo deste desvío recae sobre Ourense e Zamora. Para compensar o tempo perdido en Compostela e evitar un aumento excesivo na duración total da viaxe a Madrid, Renfe decidiu eliminar a parada histórica de Zamora no primeiro tren da mañá.
Este cambio xeográfico afecta directamente os tempos de viaxe no sur de Galicia. Ata o 19 de maio, o primeiro tren da mañá unía Vigo e Ourense en 1 hora e 23 minutos. A partir do 20 de maio, o AVE 4464 tardará 1 hora e 35 minutos. Unha situación similar ocorre pola tarde, onde o tren rápido vespertino actual conecta Ourense con Vigo en 1 hora e 30 minutos, pero coa nova malla comercial pasará a durar 1 hora e 41 minutos. Perderanse 12 minutos para maquillar un trazado que volve priorizar a capital galega a expensas do sur da comunidade.
O novo deseño comercial obriga a un ineficiente rodeo nesa frecuencia matutina, subindo ata a estación de Santiago de Compostela antes de enfilar cara á Meseta.
Este empeoramento non é un feito illado, senón que se suma a unha serie de reorganizacións de servizos convencionais aplicadas por Renfe nas últimas semanas, que xa prexudicaron a relación entre Ourense e Vigo, mostrando unha clara discriminación en frecuencias e tarifas en comparación co trato recibido por Santiago. Hai 15 anos, Vigo era a cidade mellor comunicada por tren con Ourense, con nove frecuencias diarias por sentido; hoxe é a peor. Incluso Lugo, que a principios de século non tiña trens directos, agora conta con máis frecuencias e máis económicas que Vigo.
Ademais, as obras de Adif entre Redondela e Guillarei xa incrementaran o tempo de viaxe na liña do Miño a máis de 2 horas e 20 minutos. A situación agravouse co cambio do servizo Alvia a Barcelona, que agora circula polo eixo atlántico e Santiago, facendo a viaxe máis longa e encarecendo o billete entre Vigo e Ourense nun 50%, pasando de 10,30 a 15,50 euros.
A discriminación tamén se manifesta nas tarifas. Recentemente, a web de Renfe non ofrecía billetes de media distancia para un tren entre Vigo e Ourense, mentres que para o mesmo tren e día, se podían adquirir billetes entre Santiago e Ourense por 7,30 euros. A pesar de que o servizo entre Vigo e Ourense é unha obrigación de servizo público, a operadora reserva prazas para o tramo desde Santiago, privando de asentos aos viaxeiros de Vigo.
A distancia entre Ourense e Vigo pola liña do Miño é de 130 quilómetros, a mesma que entre Ourense e Santiago pola vía convencional. Con todo, o billete a Santiago custa 8,30 euros (tarifa Rexional), mentres que a Vigo ascende a 10,30 euros (tarifa Rexional Exprés). A pesar da etiqueta “exprés” para Vigo, o tren a Santiago tarda 101 minutos, mentres que o Ourense-Vigo da tarde pode chegar aos 154 minutos. A calidade dos trens, unidades da serie 440, tampouco xustifica a denominación de exprés.
Unha posible solución para mitigar esta situación, sen necesidade de aumentar o número de trens, sería aplicar a Vigo as mesmas condicións que Renfe xa ofrece a Lugo, Santiago e A Coruña: comercializar prazas dos AVE e AVLO procedentes de Madrid a prezos de media distancia, coñecidos como trens sinerxiados. Mentres que o itinerario Ourense-Santiago-A Coruña conta con catro destes servizos, entre Ourense e Vigo non hai ningún, o que perpetúa un trato desigual cara ao sur de Galicia.
Os prexuízos de Renfe cara ao sur de Galicia teñen unha orixe política, xa que a operadora é pública e depende do Ministerio de Transportes. O primeiro recorte significativo produciuse coa anterior responsable de Fomento, e desde entón, as conexións entre Ourense e Vigo foron suprimidas, mentres melloraban os servizos cara a Lugo, Santiago e A Coruña. A diferenza doutras comunidades como Castela e León, que subvencionan rutas para evitar a perda de trens, Galicia non o fai. O silencio dos principais partidos e a pasividade dos rexedores locais de Vigo e Ourense son tamén factores que contribúen a esta situación.
