Dende a primavera e ata o outono, Galicia rexistra o maior nivel de actividade de carrachas, uns ectoparasitos que están a expandir o seu alcance xeográfico debido aos movementos migratorios. O incremento de enfermidades transmitidas por estes artrópodos, como a enfermidade de Lyme ou a febre hemorráxica de Crimea-Congo, esixe a atención das autoridades sanitarias.
Ante esta situación, o Ministerio de Sanidade ofrece a aplicación Garrapata Alert, unha ferramenta de ciencia cidadá deseñada para que os usuarios informen sobre a presenza de carrachas e alerten da súa localización. A plataforma proporciona información práctica, incluíndo instrucións para a extracción destes parásitos, mapas de risco e guías de identificación, fomentando a colaboración cidadá no seu estudo.
A aplicación inclúe un mapa interactivo que sinala as áreas favorables para diferentes especies de carrachas, como Dermacentor, Hyalomma, Haemaphysalis, Ixodes e Rhipicephalus. En Galicia, a especie Rhipicephalus presenta un risco medio-alto en toda a comunidade, con zonas de elevado perigo nas costas da Coruña e Lugo, así como en varios puntos da provincia de Ourense.
As áreas de Ourense con maior potencial de encontro con Rhipicephalus inclúen as zonas entre Amoeiro e Allariz, a contorna de Monforte de Lemos e a comarca de Verín. Estes datos son cruciais para excursionistas, traballadores rurais e propietarios de animais que transitan por zonas con vexetación, permitíndolles planificar as súas saídas con maior precaución.
Garrapata Alert tamén ofrece recomendacións sobre como actuar ante unha picadura. Sublíñase a importancia de retirar a carracha canto antes, preferiblemente nas primeiras 24 horas, para minimizar o risco de transmisión de enfermidades. A extracción debe facerse con pinzas de punta roma, tirando perpendicularmente da pel sen xiros, e desaconséllase o uso de aceites, calor ou substancias irritantes.
Unha vez retirada, é fundamental verificar que a carracha está completa e limpar a ferida con auga e xabón ou un antiséptico. A aplicación tamén suxire conservar o exemplar en alcohol de 70 graos ou nun recipiente hermético para facilitar a súa identificación por parte de expertos.
A plataforma fomenta a ciencia cidadá permitindo aos usuarios enviar fotografías para a identificación da especie e a localización das zonas de encontro. A análise do exemplar, observando o surco arredor do ano, as características do aparello bucal e o patrón do escudo, axuda a determinar a especie causante da picadura.
Ademais, Garrapata Alert inclúe un apartado divulgativo completo sobre as carrachas, detallando a súa anatomía, estadios de desenvolvemento, ciclo vital, hábitats, enfermidades que transmiten e recomendacións de prevención e actuación tras unha picadura.
