A festa, declarada de Interese Turístico de Galicia, remóntase a 1985 e congrega a miles de persoas para presenciar a aprehensión, xuízo e sentenza dunha criatura mitolóxica que, segundo a tradición local, habita nas profundidades do Cantábrico. Este evento anual converte o litoral nun espazo onde a historia e a participación cidadá se entrelazan.

O epicentro desta singular celebración é San Cibrao, un pintoresco pobo mariñeiro situado en Cervo, ao norte da provincia de Lugo. A protagonista indiscutible é a Maruxaina, unha serea que, segundo a crenza popular, reside nun castelo submarino fronte á praia de O Torno. Desde 2006, unha escultura moderna desta figura mítica vixía o areal, converténdose nun símbolo distintivo do municipio.

A festividade comeza con pasarrúas, xogos populares e diversas actividades que se estenden ata a madrugada. O momento álxido ten lugar na praia de O Torno, onde os veciños, ataviados con vestimentas antigas, reúnense con candeas e candís para recoller simbolicamente á serea e sometela a un xuízo público. Un tribunal popular examina as accións atribuídas á criatura mariña ao longo do ano, co público expectante ante o veredicto.

Se a Maruxaina é declarada culpable dos males do mar, procédese á súa queima simbólica. Pola contra, se resulta absolta, decreta-se festa ata o amencer. A tradición indica que o veredicto adoita favorecer a celebración, garantindo a continuidade da xolda ata altas horas da noite, culminando cun espectáculo de fogos artificiais que pecha unha xornada de teatro popular, tradición oral e convivencia veciñal.

A lenda da Maruxaina ten as súas raíces na cultura galega, describíndoa como unha serea que habita nun castelo submarino xunto a Os Farallóns. A súa natureza é ambigua: ás veces axuda aos mariñeiros, pero outras os confunde co seu canto, provocando naufraxios. Esta dualidade mantívose viva con sucesos como os naufraxios do buque Castillo Moncada en 1945, o pesqueiro Marifran nos anos 50 e o buque Carebeka VIII en 1982, que reforzaron a crenza no seu poder.