O proxecto Caprigo, iniciado en 2024 e desenvolvido pola Universidade de Vigo, a Axencia Galega de Calidade Alimentaria (Agacal), o Clúster Alimentario de Galicia (Clusaga), Queixos Feijoo e o agricultor Maik Paladino, concluíu os seus traballos cun balance moi positivo. A iniciativa centrouse na aldea modelo de Xacebáns (Quintela de Leirado, Ourense), co obxectivo de estudar e poñer en valor as producións leiteiras caprinas locais, desenvolvendo queixos brandos de tempada de alta calidade elaborados exclusivamente con leite de cabra galega e caracterizados pola alimentación estacional dos animais.
Durante os tres anos de investigación, o equipo analizou a vexetación consumida polas cabras en Xacebáns, a composición do seu leite e a evolución dos queixos. Destacou que o leite de Xacebáns presentou unha maior proporción de ácido alfa-linolénico (un omega-3) que o leite de explotacións intensivas de referencia. Tamén se detectaron cambios máis acusados entre inverno e verán nalgúns compoñentes, especialmente na graxa e hidratos de carbono. As análises dos queixos tipo brie de cabra revelaron diferenzas na súa composición, textura e maduración, sendo os queixos de verán de Xacebáns máis ricos en proteína e calcio, con menor humidade e maior firmeza que os elaborados con leite de León.
Os resultados tamén demostraron que a textura final do queixo depende de varios factores, incluíndo a composición do leite e os cambios durante a maduración. Na última anualidade, caracterizáronse os queixos elaborados, obtendo as súas táboas de composición nutricional. O proxecto achega así información valiosa para coñecer mellor a materia prima dispoñible en cada época e orientar a elaboración de queixos de tempada con características diferenciadas.
Caprigo, financiado pola Consellería do Medio Rural a través de axudas para proxectos de grupos operativos e cofinanciado polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader), busca impulsar a economía circular e a sostibilidade na produción láctea galega. A iniciativa tamén pretende fixar poboación no medio rural, previr incendios forestais mediante o manexo de gandería en pastoreo e dinamizar a economía local con produtos lácteos de alto valor gastronómico.
Na xornada de peche, celebrada no campus de Ourense, a vicerreitora do campus, Montserrat Cruz, subliñou o interese de Caprigo por responder a necesidades reais do territorio e empregar a investigación para transformalo. Iván Gil, en nome da organización, destacou como o proxecto impulsa aos pequenos produtores galegos desde a innovación. A investigadora Clara Fuciños (UVigo) expuxo os achados acadados, mentres que Xosé Ramón Vázquez (Clusaga) falou sobre oportunidades de innovación no rural. A xornada concluíu cunha mesa redonda sobre gandería, produción queixeira e territorio, con participación de Marisol López (Esteo Innova), Julio José Alonso Feijoo (Quesos Feijoo), Luis Javier Rodríguez Barrón (Universidade do País Vasco) e David Domínguez (Comunidades de Montes Veciñais en Man Común de Lucenza).
