Físicos galegos alertan dun erro nun estudo clave sobre o cambio de hora e a saúde

Investigadores da USC e Sevilla sinalan un fallo informático que invalida conclusións previas sobre os riscos para a saúde do cambio estacional.

Imaxe xenérica dunha pantalla de ordenador con código e gráficos científicos. Non se mostra ningunha persoa nin lugar específico.
IA

Imaxe xenérica dunha pantalla de ordenador con código e gráficos científicos. Non se mostra ningunha persoa nin lugar específico.

Dous físicos, Jorge Mira Pérez da Universidade de Santiago de Compostela e José María Martín Olalla da Universidade de Sevilla, alertaron dun erro crítico nun estudo publicado en setembro de 2025 que relacionaba o cambio estacional da hora con graves riscos para a saúde.

A revista Chronobiology International publicou unha contribución destes profesores que sinala un fallo no programa informático dun estudo orixinal da Universidade de Stanford. Dito estudo vinculaba o cambio estacional da hora con aspectos negativos para a saúde, tanto agudos (infartos, accidentes cerebrovasculares) como crónicos (obesidade), e defendía a eliminación do cambio horario en favor da hora de inverno.
O traballo orixinal utilizou a base de datos do Centro para o Control e Prevención de Enfermidades (CDC) dos Estados Unidos, relacionando prevalencias de enfermidades co desfase circadiano anual obtido dun modelo biolóxico computacional. O estudo concluíu que o desfase era maior co cambio de hora e menor coa hora de inverno permanente.
O erro detectado polos profesores Martín Olalla e Mira consiste nun signo erróneo no cálculo da diferenza entre o meridiano local e o de referencia, que trasladou as posicións dos condados analizados de leste a oeste. Isto significa que os desfases circadianos calculados referíanse a localizacións erróneas, invalidando empiricamente os resultados ata que se refagan os cálculos.
Os autores do estudo orixinal recoñeceron o erro, pero restáronlle importancia. Tras unha recalculación, os novos valores non permiten soster que a hora de inverno sexa mellor ca hora de verán. A diferenza no desfase circadiano anual entre ambas as opcións é de tan só 0,2 horas ao ano, o que equivale a 2 segundos por día, sendo os desfases iguais con ambos os horarios.
Para Martín Olalla, o incremento de case dúas horas anuais de desfase circadiano sinalado polos autores orixinais pode atribuírse á propia metodoloxía do estudo, que emprega valores absolutos. Considera que a diferenza comunicada é neutra e que a práctica do cambio de hora regula de maneira óptima o ritmo circadiano.
Jorge Mira engade que, en calquera caso, 2 horas ao ano supoñen 20 segundos por día de desfase, un 0,02%, e que é difícil ver como estas magnitudes poden predicir aspectos globais da saúde. Este erro prodúcese despois doutra corrección publicada en PNAS en abril de 2026, e os profesores sinalan que o fallo é moi rechamante, xa que equivale a facer que a Terra xire ao revés.
Información elaborada a partir da fonte oficial: Universidade de Santiago de Compostela (USC) — Xornal (21/10/2026)