O ritual ancestral de San Cibrán en Tomeza para afastar o mal de ollo

Cada Luns de Pascua, centos de devotos acoden á ermida de San Cibrán en Tomeza, Pontevedra, para un rito único contra o meigallo.

Imaxe dunha pila de grava fina sobre pedra, coa parede dunha capela antiga difuminada ao fondo.
IA

Imaxe dunha pila de grava fina sobre pedra, coa parede dunha capela antiga difuminada ao fondo.

Cada Luns de Pascua, a parroquia de Tomeza en Pontevedra convértese no epicentro dunha tradición ancestral onde centos de persoas se congregan na ermida de San Cibrán para realizar un ritual contra o mal de ollo e o meigallo.

No "monte máxico de Lusquiños", a fronteira entre a relixión e as crenzas populares galegas difumínase. A ermida de San Cibrán acolle unha romaría que atrae a multitude de fieis e curiosos, non só para asistir á misa, senón para participar nun rito específico que busca limpar os malos espíritos e protexer dos malos agoiros.
A orixe desta particular devoción reside na lenda de San Cibrán, un poderoso bruxo pagán que se converteu ao cristianismo no século V. A súa experiencia coas artes ocultas convérteo, segundo a tradición, no santo máis indicado para neutralizar maldicións e envexas.
O ritual central da romaría implica dar nove voltas á pequena capela en sentido contrario ás agullas do reloxo. Ao remate de cada volta, o romeiro debe lanzar unha pequena pedra ao tellado da ermida, facéndoo de costas. A proba de puntería culmina co paso por debaixo da imaxe do santo, arrastrándose ou agachándose, e nalgúns casos, tocando a talla cun pano.
A tradición evolucionou co tempo. Antigamente, lanzábanse cabezas de allo ou moedas. Coa chegada de danos no tellado da capela por pedradas incontroladas, a comisión de festas decidiu dispoñer cubos de grava fina. Así, os fieis poden seguir coa tradición sen danar a estrutura nin pór en risco aos asistentes.
Ademais do rito na ermida, os romeiros adquiren "herbas máxicas" nos postos próximos. Estes ramos, compostos por loureiro, oliveira, herba luísa, romeu, ruda e mirto (ou malvarrosa), son bendicidos e colócanse nas portas ou fiestras dos fogares para manter a protección contra as malas vibracións. Grazas ao esforzo da comisión de festas e de agrupacións culturais, a romaría de San Cibrán segue viva, mesturando fe, música de gaita e o son característico da grava caendo sobre o tellado da ermida.