A Xunta de Galicia mantén un firme compromiso co apoio e o reforzo do movemento veciñal, buscando mellorar a convivencia, dinamizar as zonas rurais e fomentar a participación cidadá. O Goberno galego recoñece o impacto positivo dun movemento veciñal forte na toma de decisións locais e no fortalecemento da democracia participativa.
O asociacionismo local é un instrumento clave para canalizar as demandas cidadás, actuando como interlocutor entre os veciños e a administración. As entidades veciñais son a primeira vía para que a cidadanía poida transmitir suxestións, peticións, necesidades e preocupacións de forma áxil.
Impulsado polo Plan de acción comunitaria, posto en marcha en 2016, o Goberno galego destinou 26 millóns de euros a máis de 2.300 entidades das catro provincias. Estas axudas financian investimentos en inmobles e traídas de auga veciñais para optimizar servizos e aproveitar mellor os recursos.
Na convocatoria anterior, realizáronse 454 actuacións para 391 entidades, tanto en obras como en equipamentos. As subvencións para obras céntranse na mellora de locais sociais e traídas de auga, mentres que as de equipamento inclúen mobiliario, material para actividades, equipamento informático e sistemas de climatización. O importe máximo por entidade é de 17.000 euros.
En Lugo, outorgáronse 82 axudas por un importe superior a 653.200 euros. No concello de Lugo, 14 entidades veciñais recibiron 152.000 euros, incluíndo asociacións de mulleres rurais e veciñais de diversas parroquias e barrios.
Para este ano, a Xunta destina 3 millóns de euros a unha nova convocatoria, consolidando esta liña de axudas. Como novidade, priorízanse as obras de mellora en infraestruturas de auga afectadas por incendios forestais en 2025.
As entidades beneficiarias deben estar rexistradas e cumprir requisitos específicos na súa denominación. A orde tramítase en réxime de concorrencia competitiva, e mantense a posibilidade de anticipos de ata o 100%.
Este apoio enmárcase no compromiso da Xunta co ámbito local, que tamén inclúe convocatorias específicas para proxectos municipais en infraestruturas e servizos, como o Fondo de Cooperación Local (con 187 millóns este ano) e o Fondo de Compensación Ambiental (máis de 11,4 millóns).
Ademais, destínanse 3,5 millóns a concellos de menos de 30.000 habitantes para melloras en alumeado, pavimentación, parques e edificios municipais. Tamén se activou unha nova liña de máis de 1 millón de euros para a adquisición de vehículos e maquinaria para a prevención de incendios forestais nestes concellos.
O Goberno galego destina este exercicio un total de 670 millóns de euros ás entidades locais, case 30 millóns máis que en 2025. Só o ano pasado, as achegas da Consellería de Presidencia, Xustiza e Deportes permitiron impulsar preto dun milleiro de proxectos en case todos os concellos galegos.
